1-Araç kiralama ihalelerinde en sık yapılan ihale dokümanı hataları
Kamu kurumları tarafından gerçekleştirilen araç kiralama hizmet alımı ihaleleri, belediyeler, kamu idareleri ve kamu iktisadi teşebbüsleri tarafından en sık gerçekleştirilen hizmet alımı türlerinden biridir. Bu ihaleler 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yürütülmektedir.
Ancak uygulamada araç kiralama ihalelerinde hazırlanan ihale dokümanlarında yapılan hatalar, çoğu zaman Kamu İhale Kurulu (KİK) tarafından ihalenin iptal edilmesine yol açmaktadır.
Özellikle son yıllarda Kamu İhale Kurulu kararlarında araç kiralama ihalelerinde;
Gibi kusurlara rastlanabilmektedir.
Bu makalede; araç kiralama ihalelerinde hizmet sunucularının dikkat etmesi gereken ihale dokümanı hataları, önemli bazı Kamu İhale Kurulu kararları ışığında incelenecektir.
2. Araç Kiralama İhalelerinde İhale Dokümanından Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
4734 sayılı Kanunun 5. maddesi gereğince idareler ihalelerde; saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, kamuoyu denetimi ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine uygun ihale dokümanı hazırlamak zorundadır.
Araç kiralama ihalelerinde ihale dokümanı temel olarak idari şartname, teknik şartname, sözleşme tasarısı ve birim fiyat teklif cetvelinden oluşur. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne göre ihale dokümanında yapılan düzenlemeler birbirine aykırı olamaz ve sözleşme tasarısı tip sözleşme esas alınarak hazırlanır.
Ancak araç kiralama ihaleleri kapsamında hazırlanan dokümanlarda yapılan hatalar, çoğu zaman bu ilkelerin ihlaline yol açmakta ve ihalelerin iptal edilmesine neden olmaktadır. İhale iptaline neden olan bu hataları kısaca sıralayalım:
2.1-Ceza Maddelerinin Tip Sözleşmeye Aykırı Düzenlenmesi
Araç kiralama ihalelerinde en sık karşılaşılan ihale dokümanı hatalarından biri, sözleşme tasarısında, ceza hükümlerinin yanlış düzenlenmesidir. Bir Kamu İhale Kurulu kararında, sözleşme tasarısında araçların işe başlatılmaması durumunun ağır aykırılık hali olarak düzenlenmesine rağmen, aynı fiil için günlük ceza uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Kurul bu düzenlemeyi tip sözleşmeye aykırı ve çelişkili bularak ihalenin iptal edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Oysa tip sözleşmelerde; ağır aykırılık = sözleşmenin feshi, özel aykırılık= günlük ceza uygulanması, şeklinde bir ayrım bulunmaktadır. Dolayısıyla aynı fiilin hem ağır aykırılık hem de ceza konusu yapılması hukuki belirsizlik yaratmıştır. (Bk: Kamu İhale Kurulu’nun 05.11.2025 tarihli 2025/UH.I-2381 sayılı kararı)
2.2- İhale Dokümanındaki Maddelerin Birbirine Aykırı Olması
Araç kiralama ihalelerinde sık karşılaşılan bir diğer hata, ihale dokümanındaki düzenlemelerin birbirine aykırı olmasıdır. Bir Kamu İhale Kurulu kararına yansıyan olayda; sözleşme tasarısında fiyat farkı verilmeyeceği belirtilmişken, teknik şartnamede fiyat farkı verileceği düzenlenmiştir. Kurul, ihale dokümanındaki bu çelişkinin teklif hazırlama sürecini etkilediğini belirterek düzenlemeyi mevzuata aykırı bulmuştur. Keza bu tür çelişkiler; teklif maliyetlerinin hesaplanmasını zorlaştırır, hakediş hesaplamalarında ihtilaf yaratır ve nihayetinde ihalenin iptaline neden olabilir. (Bk: Kamu İhale Kurulu’nun 30.10.2025 tarihli 2025/UH.I-2318 sayılı kararı)
2.3- Hakediş ve Ödeme Hükümlerinin Mevzuata Aykırı Belirlenmesi
Araç kiralama ihalelerinde yapılan bir diğer önemli hata hakediş ödeme sürelerinin mevzuata aykırı belirlenmesidir. Bir Kamu İhale Kurulu kararına yansıyan olayda, sözleşme tasarısında hakediş ödemelerinin 180 gün içinde yapılacağı düzenlenmiştir. Kurul bu düzenlemeyi Hizmet İşleri Genel Şartnamesine aykırı bulmuştur. Keza mevzuata göre; hakediş tahakkuku, en geç 30 gün, ödemenin ise tahakkuktan sonra 30 gün içinde yapılması gerektiği belirtilmektedir. Çünkü bu sürenin uzatılması yüklenici açısından ciddi bir finansman yükü oluşturduğu için hukuka aykırı olacaktır. (Bk: Kamu İhale Kurulu’nun 14.01.2026 tarihli 2026/UH.II-93 sayılı kararı)
2.4- Rekabeti Daraltan Araç Modeli ve Kilometre Şartları
Araç kiralama ihalelerinde en çok iptal edilen düzenlemelerden biri, idarelerce yapılan araç model yılı ve kilometre sınırlamalarıdır. Bir Kamu İhale Kurulu kararına yansıyan olayda; ihale dokümanında araçların 2024 model ve en fazla 50.000 km'de olması şartı getirilmiştir. Kurul, bu düzenlemenin rekabeti daralttığına hükmetmiştir. Keza 4734 sayılı Kanuna göre teknik şartnameler, rekabeti engelleyici olamaz ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamak zorundadır. Oysa somut olayda, piyasada temini zor olan araç özelliklerinin zorunlu tutulması, ihaleye katılımın sınırlanmasına neden olduğu anlaşılmış ve düzenlemenin iptal edilmesi gerektiğine karar verilmiştir. (Bk: Kamu İhale Kurulu’nun 25.02.2026 tarihli 2026/UH.II-644 sayılı kararı)
2.5- Yetki Belgelerinin Rekabeti Daraltacak Şekilde Belirlenmesi
Araç kiralama ihalelerinde yapılan bir diğer hata, ihale dokümanında “yetki belgesi” şartlarının yanlış belirlenmesidir. Bir Kurul kararına yansıyan olayda, teknik şartnamede yalnızca K1 yetki belgesinin kabul edilmesi düzenlemesi yapılmıştır. Kurul, belirlenen taşıma faaliyetlerinde, farklı yetki belgelerinin de kullanılabileceğini belirterek, bu düzenlemeyi rekabeti daraltıcı bulmuştur. İhale dokümanlarında yetki belgeleri belirlenirken; faaliyet türü, taşıma niteliği ve mevzuattaki alternatif belgeler dikkat alınması gerektiği belirtilmiştir. (Bk: Kamu İhale Kurulu’nun 30.10.2025 tarihli 2025/UH.I-2318 sayılı kararı)
2.6. İdare Personelinin Kusurundan Doğan Zararların Yükleniciye Ödettirilmesi
Araç kiralama ihalelerinde sık görülen bir diğer hata idare personelinin kusurundan doğan zararların, yükleniciye ödettirilme kapsamında yapılan düzenlemelerdir. Yine bir Kamu İhale Kurulu kararına yansıyan olayda; araçların idare personeli tarafından kullanılması durumunda oluşacak zararların da yükleniciye ait olacağı yönünde doküman düzenlemesi yapılmıştır. Kurul bu düzenlemeyi eşitlik ilkesine aykırı bulmuştur. Keza 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre sözleşme tarafları eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. Bu nedenle idarenin kusurundan doğan zararların, yükleniciye ödettirilmesi, Kanun hükmüne aykırı olacaktır. (Bk: Kamu İhale Kurulu’nun 25.02.2026 tarihli 2026/UH.II-625 sayılı kararı)
3. Araç Kiralama İhale Dokümanlarındaki Hukuka Aykırılıklar İçin Firmalar Ne Yapmalı?
İhale ilanı yayımlandıktan ve ihale dokümanı e-şifreyle indirildikten sonra, ilan ve ihale dokümanına yönelik şikâyet başvuru süresi başlar. İlan ve ihale dokümanında yukarıda saydığımız hukuka aykırılıkları fark eden firmaların, öncelikle idareye şikâyet başvurusu yapması, idarenin yasal sürede cevap vermesi veya bu süre içerisinde hiç cevap vermemesi halinde, Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusu yapılmalıdır.
4. Sonuç ve Değerlendirme
Yukarıda da anlattığımız üzere, araç kiralama ihalelerinde ihale dokümanı hazırlanırken yapılan hatalar hem kamu idareleri hem de firmalar açısından ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Kamu İhale Kurulu kararları incelendiğinde araç kiralama ihalelerinde en sık yapılan hataların;
Şeklinde olduğu görülmektedir.
Sonuç olarak araç kiralama ihalelerine katılan firmaların ihale dokümanlarını detaylı incelemeleri ve bu kapsamda tedbir almaları gerekmektedir. Aksi bir durumda ihaleden haksız yere elenmeleri veya sözleşme uygulamalarında zarara uğramaları söz konusu olabilecektir. Zarara uğramamanın bir başka yolu ise ihale dokümanının incelenmesi, değerlendirilmesi ve ihaleye yönelik başvuruların; işin uzmanı kişiler eliyle yaptırılmasıdır. 31.03.2026
Av. Işıl KILIÇ EROL
Kamu İhale Sözleşmeleri Uzmanı
Tel: 0 312 285 96 00- 0545 285 96 00
Yararlanılan Linkler ve Kaynaklar:
Mar
