İhale İptalinde Nereye ve Hangi Sürede Başvuru Yapılmalıdır?
I- Giriş
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihale süreçleri, ihale ilanından başlar ve sözleşmenin yapılmasıyla sona erer. İhale sürecinde, ihalenin çeşitli nedenlerle iptal edilmesi de söz konusu olabilmektedir. İhalenin iptali, ihale sürecinin, sözleşme yapılmadan önce ihaleyi gerçekleştiren idarede ihaleyi iptal etmeye yetkili kişiler tarafından sona erdirilmesi anlamına gelmektedir (Bk. İlyas KILIÇ, Kamu İhale İptallerinin Nedenleri Sorunlar ve Çözümleri, Kılıç Akademi Yayınları, Ankara- 2026, sf. 25.).
Ancak ihalenin iptal edilmesi halinde, hak kaybına uğrayan veya uğraması muhtemel olan kişilerin, hangi yollara, ne kadar sürede başvurması gerektiği önem kazanır. Çünkü ihale mevzuatına uygun yapılmayan başvurular, usul ve süre yönünden reddedilir.
İhale iptallerinde, hak kaybına uğrayan aday, istekli ve istekli olabileceklerin; idareye, Kamu İhale Kurumuna veya dava açma yoluyla doğrudan mahkemeye başvuru yapmaları, ihale mevzuatında belirlenmiştir.
Bu incelememizde, ihale iptallerinde; hak arama ve başvuru yapma usulleri ile hak düşürücü sürelerden bahsedip, konuyu emsal kararlarla ele alacağız.
II- İhale İptallerinde İdare veya Kamu İhale Kurumuna Başvuru Yapılması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle, hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, belirli şekil ve usul kurallarını taşıması kaydıyla; idarelere şikâyet ve Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. Şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. (Bk. 4734 sayılı Kanun’un, İhalelere Yönelik Başvurular başlıklı 54’üncü maddesi.)
Öncelikle ihale iptali nedeniyle hak kaybına uğrayan veya uğraması muhtemel olan kişilerin, İdareye veya Kuruma başvuru yapmalarını gerektiren durumları ve sürelerini aşağıda sıralayalım:
• Birinci durum, ihalede geçerli teklif kalmaması nedeniyle veya ihalede geçerli teklif olmakla birlikte bazı tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle ihalede rekabetin oluşmadığı veya kaynakların etkin kullanımının gerçekleşmediği gerekçesiyle ihalenin idare tarafından iptal edildiği durumlardır. Bu tür işlemlerde, ihale komisyonu kararının bildirimini izleyen 10 (on) gün içerisinde idareye şikâyet başvurusu yapılabilir. Ancak başvurudan beklenen sonuç alınamaz veya idare süresi içerisinde yanıt vermez ise Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılması gerekir. (Bk. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in, 2.(3) maddesi.)
• İkinci durum; idareye yapılan şikâyet veya itirazen şikâyet başvurusu sonucu, idare tarafından bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesidir. İptal işlem yazısının bildirimini izleyen günden itibaren 5 (beş) gün içinde doğrudan Kamu Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılmalıdır. (Bk. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in, 14.(1) maddesi.)
• Üçüncü durum, itirazen şikâyet üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verildikten sonra idare tarafından ihalenin iptali kararı vermesidir. Bu durumda yine doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusu yapılır. (Bk. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in, Başvuru Yolları başlıklı 4’üncü maddesinin (c) fıkrası.)
Bu tür ihale iptal kararlarında en sık yapılan hata, daha önce şikâyet başvurusu yapılan ve idarece iptal edilen bir ihaleye yönelik, Kamu İhale Kurumuna başvuru yapılması yerine, mahkemeler nezdinde doğrudan dava açılmasıdır. Danıştay emsal bir kararında “4734 sayılı Kanun'da, idare tarafından ihalenin iptal edilmesinin daha önce yapılan şikâyet başvurusundaki gerekçelerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı noktasında bir ayrım yapılmaksızın ihalenin iptaline ilişkin işlemlerden şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanların itirazen şikâyete konu edilebileceğinin belirtildiği, öncesinde idareye şikâyet başvurusu yapıldığı açık olan uyuşmazlık konusu ihalenin iptaline ilişkin karar üzerine Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, söz konusu itirazen şikâyet başvurusunu Kamu İhale Kurulunun inceleme görev ve yetkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.” Şeklinde hüküm kurmuştur. (Bk. Danıştay 13. Dairesinin 21.10.2014 tarihli ve E: 2014/2637, K: 2014/3173 sayılı kararı.)
III- İhale İptallerinde Dava Açılması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde, ihaleye yönelik herhangi bir şikâyet veya itirazen şikâyet başvurusu olmaksızın idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulamaz. Bu tür iptal kararlarına karşı, idari yargı mercileri nezdine başvuru yapılabilir. (Bk. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in, 8’inci maddesi.) Dava açma süresi ise ihale iptalinin tebliğ edildiği tarihi izleyen 30 gün içerisinde ve yine ihalenin gerçekleştirildiği yerdeki idare mahkemeleri nezdinde yapılmalıdır.
Diğer yandan, ihale sürecine yönelik yapılan başvurular kapsamında, Kamu İhale Kurumu tarafından ihalenin iptali yönündeki nihai kararına karşı da yine bu kararın tebliğini izleyen 30 gün içerisinde, idare mahkemeleri nezdinde dava açılabilir. (Bk. 4734 sayılı Kanun’un, Yargısal İnceleme başlıklı 57’inci maddesi.)
Bu incelememizin konusunu 4734 sayılı Kanun kapsamındaki ihaleler oluşturmakla birlikte, Kanun dışında yapılan istisna alımlarındaki ihale iptallerine de kısaca değinmemiz gerekmektedir. İstisna alımları; 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde yapılan düzenlemelere göre gerçekleştirilen ve Kanun’a tâbi olmayan alımlardır. Bu nedenle de istisna alımları kapsamında yapılan ihale iptalleri ile ilgili uyuşmazlıkların Kamu İhale Kurumu’na götürülmesi mümkün değildir. İstisna alımları ihalelerinde yaşanan uyuşmazlıkların, mahkemeler nezdinde çözüme kavuşturulması zorunludur. (Bk. İlyas KILIÇ, Kamu İhale İptallerinin Nedenleri Sorunlar ve Çözümleri, Kılıç Akademi Yayınları, Ankara-2026, s.337-341)
Yukarıda anlatılan hususlarda en çok yapılan hata, ihale iptal kararının şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine alınmaması durumunda, isteklilerin doğrudan mahkemeye başvurması gerekirken, Kamu İhale Kurumuna başvurmalarıdır. Bu tür durumlarda Kurum “Şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına yönelik olarak yapılan itirazen şikâyet başvuruları inceleme konusu yapılabilecektir. Başvuru konusu ihalede, idarece iptal kararının şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine alınmadığı tespit edildiğinden, Kuruma itirazen şikâyet başvurusu yapılması mümkün bulunmamaktadır.” yönünde karar vermektedir. (Bk. Kamu İhale Kurulunun 16.04.2012 tarihli 2012/UY.III-1748 sayılı kararı.)
IV. Sonuç
İdareler tarafından hukuka aykırı olarak gerçekleştirilen ihale iptalleri veya ihale iptal kararlarının iptal edilmesi işlemleri kapsamında, hukuki menfaati etkilenen kişiler tarafından; şikâyet, itirazen şikâyet ve mahkemeler nezdinde hak arama imkânı bulunmaktadır.
Yukarıda yapılacak başvuruların; hangi mercie, hangi sürede ve ne şekilde yapılacağı kısmi olarak anlatılmıştır. Ancak ihale iptallerinin iptal edilmesi kapsamındaki başvuruların, işin uzmanı hukukçular eliyle yapılması hak kaybını önleyecektir. 26.02.2026
Av. Işıl KILIÇ EROL
İhale ve Sözleşme Hukuku Danışmanı
Kaynaklar:
Şub
