İhaleye Katılımda Gelir Tablosu/ İş Hacmi / Ciro Yeterliklerinde Nelere Dikkat Edilmeli?

(Bir KİK Kararı İncelemesi) 

1. Kamu İhale Kurulu kararına yansıyan uyuşmazlık konusu
Kamu İhale Kurulu (KİK) kararına yansıyan uyuşmazlık, hizmet alımı ihalesinde bazı isteklilerin gelir tablosu / iş hacmi / ciro yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlamadığı kapsamında ortaya çıkmıştır. (Bk: Kamu İhale Kurulunun 22.04.2026 tarihli 2026/UH.II-1214 sayılı kararı)

Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi dahil bazı isteklilerin, İdari Şartnamede aranan ekonomik ve mali yeterlik kriterlerini karşılamadığını ileri sürmüştür. Bu kapsamdaki iddiaları ise; isteklilerin beyan ettikleri bilanço oranlarının İdari Şartnamedeki kriterleri karşılamadığı ve beyan edilen ciro tutarlarının yeterlik kriterlerini sağlamadığıdır. 

Hizmet alımı ihalelerinde iş hacmini gösteren belgeler kapsamında idarelerce, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait “toplam ciroyu gösteren gelir tablosu” ile “hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgenin” istenmesi öngörülür. (Bk: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/is-hacmini-gosteren-belgeler) Aday veya isteklinin ise bunlardan birini sunması yeterlidir. Toplam ciro, gelir tablosundaki brüt satışlardan satış iadeleri, satış iskontoları ve diğer indirimler düşülerek ulaşılan net satışlar tutarıdır. (Bk: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/toplam-ciro )

Gelir tablosu kapsamındaki asıl hukuki sorun; aday veya isteklilerin, iş hacmi yeterliğini göstermek için hangi yılın gelir tablosunu sunabilecekleri ve hangi ciro tutarının esas alınacağı ile bu tutarın teklif bedeline göre nasıl değerlendirileceğidir. 

2. Somut olayın gelişimi
KİK kararına konu olan ihale, 12.01.2026 tarihinde açık ihale usulüyle yapılan “36 Aylık Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı” ihalesinde gerçekleşmiştir. İhale komisyonu kararına göre ihale N… Ltd. Şti. üzerinde bırakılmış, E… A.Ş. ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir. 

İdari Şartnamenin 7.2’nci maddesinde ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin olarak bilanço ve iş hacmi kriterleri düzenlenmiştir. Buna göre isteklilerce sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde cari oranın en az 0,75, öz kaynak oranının en az 0,15 olması ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması istenmiştir. İş hacmi bakımından ise toplam cironun teklif edilen bedelin %15’inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin %9’undan az olmaması gerektiği düzenlenmiştir. 

İhale tarihi 12.01.2026 olduğundan, ihale yılın ilk dört ayında yapılmıştır. Bu nedenle İdari Şartnamede, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanların iki önceki yılın gelir tablosunu sunabileceği, bu gelir tablosunun yeterlik kriterini karşılamaması halinde iki önceki yıl ile üç önceki yıl gelir tablolarının sunulabileceği ve bu durumda parasal tutarların ortalaması üzerinden değerlendirme yapılacağı belirtilmiştir. 

Somut olayda ihale üzerinde bırakılan N…Ltd. Şti’nin ihaleye katılım belgesinde, iş hacmi bilgileri kısmında 2024 yılı esas alınarak toplam ciro tutarının beyan edildiği; teklif bedelinin 633.832.312,38 TL olduğu tespit edilmiştir. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi E… A.Ş’nin iş hacmi bilgileri kısmında 2024 yılı esas alınarak toplam ciro tutarı beyan ettiği; teklif bedelinin ise 679.325.512,38 TL olduğu görülmüştür. 

Başvuru sahibi, bu isteklilerin ciro tutarlarının yeterlik kriterlerini karşılamadığını iddia etmiş; Kurul ise beyan edilen gelir tablosu ve ciro bilgilerini EKAP üzerinden incelemiştir.

3. Kamu İhale Kurulu hangi yönde karar vermiştir?
Kurul, öncelikle İdari Şartnamedeki iş hacmi kriterlerini esas almıştır. Buna göre somut ihalede toplam cironun teklif bedelinin %15’inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif bedelinin %9’undan az olmaması gerekmektedir. Ayrıca ihale yılın ilk dört ayında yapıldığı için bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayan isteklilerin iki önceki yılın gelir tablosunu sunabileceği kabul edilmiştir. 

Kurul, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin 2024 yılına ait gelir tablosu / ciro bilgilerini incelediğinde, gelir tablolarında yer alan net satışlar tutarının, güncellenmemiş haliyle dahi teklif bedellerinin %15’ini karşıladığını tespit etmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin, bu isteklilerin ciro kriterini sağlamadığı yönündeki iddiası reddedilmiştir. 

Kurul gelir tablosu değerlendirmesinde; beyan edilen yılın mevzuata ve ihale dokümanına göre kullanılabilir olup olmadığına, gelir tablosundaki net satışlar tutarına ve bu tutarın teklif bedeline göre aranan oranı karşılayıp karşılamadığına bakmıştır. Bu kararda isteklilerin gelir tablosu / ciro değerleri yeterli görülmüştür. 

4. Kurul Kararından aday ve isteklilerin almaları gereken dersler nelerdir?
İhaleye katılacak firmaların, ekonomik ve mali yeterliklerini ihale dokümanına uygun olup olmadığını değerlendirerek ihaleye katılmaları gerekmektedir. Bu kapsamda meydana gelen bir olayda KİK tarafından yapılan inceleme firmalara önemli dersler vermektedir. Bunlar aşağıda sıralanmıştır: 

4.1. Aday ve istekliler gelir tablosunda esas alınacak yılı doğru belirlemelidir
Aday ve istekliler, gelir tablosu sunarken ilk olarak hangi yılın gelir tablosunun kullanılabileceğini kontrol etmelidir. Kural olarak ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait gelir tablosu esas alınır. Ancak ihale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında ise ve bir önceki yıla ait gelir tablosu henüz sunulamıyorsa, iki önceki yılın gelir tablosu kullanılabilir. Bu gelir tablosu yeterlik kriterini sağlamazsa, iki önceki yıl ile üç önceki yıl gelir tabloları birlikte sunularak ortalama üzerinden değerlendirme yapılabilir. 

Bu nedenle firmalar, özellikle Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarında yapılan ihalelerde, gelir tablosu yılını dikkatle seçmelidir.[1] Yanlış yılın beyan edilmesi teklifin ekonomik ve mali yeterlik yönünden değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir.

4.2. Toplam ciro ile hizmet işleri cirosu birbirine karıştırılmamalıdır
İhalede istenen iş hacmi yeterliği, iki farklı yolla sağlanabilir. Bunlar Tablo-1’de özetlenerek gösterilmiştir:

Tablo-1: İş hacmi yeterliğinin ihalede tevsik edilmesi

Yukarıdaki Tablo-1’den de görüleceği üzere hizmet işleri cirosu; yurt içinde veya yurt dışında devam eden tüm hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından ya da bitirilen tüm hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı üzerinden hesaplanır. 

4.3. Brüt satış değil, net satış tutarı esas alınır
Gelir tablosunda toplam ciro hesabı yapılırken yalnızca “brüt satışlar” satırını esas almak yanıltıcı sonuç doğurur. Mevzuata göre toplam ciro; brüt satışlardan satıştan iadeleri ve satış iskontoları ile diğer indirimlerin düşülerek ulaşılan net satışlar tutarıdır. 

Bu nedenle firmalar teklif vermeden önce gelir tablosundaki net satış tutarını, teklif etmeyi düşündükleri bedel ile karşılaştırmalıdır. Örneğin İdari Şartnamede toplam cironun teklif bedelinin %15’inden az olmaması istenmişse, net satış tutarı şu formülle kontrol edilmelidir: Net satışlar ≥ Teklif bedeli x %15

Hizmet işleri cirosu için ise somut ihalede aranan oran %9 olduğundan, kontrol şu şekilde yapılmalıdır: Hizmet işleri cirosu ≥ Teklif bedeli x %9

[1]   Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 36/(9)’ncı maddesinde yapılan değişiklik 09.05.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre; ihale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, ihale veya son başvuru tarihinin içinde bulunduğu yıldan iki önceki yıla ait gelir tablosunun sunulma, zorunluluğu getirilmiştir (Eski halinde “sunulabileceği” ifadesi yer almaktadır). 2027 yılının Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarında ihale/son başvuru tarihi olan ihalelerde, 2025 yılına ait Bilanço ve Gelir Tablosu sunulması gerekmektedir.

4.4. İdari Şartnamedeki oranlar mutlaka kontrol edilmelidir
Her ihalede iş hacmi bakımından aranacak oranlar doğrudan İdari Şartnamede gösterilir. Bu kararda İdari Şartname, toplam ciro için teklif bedelinin %15’i, hizmet işleri ile ilgili ciro için ise teklif bedelinin %9’u oranını esas almıştır. Kurul da değerlendirmesini bu oranlar üzerinden yapmıştır. Bu nedenle aday ve istekliler; ihale özelinde düzenlenen İdari Şartnamenin 7.2’nci maddesini incelemelidir.

4.5. Gelir tablosu usulüne uygun onaylı olmalıdır
Gelir tablosu veya serbest meslek kazanç defteri özeti, mevzuata ve ihale dokümanına uygun şekilde yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesince onaylı olmalıdır. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tabloları ise ilgili ülke mevzuatına göre düzenlenmeli ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmalıdır. Bu nedenle aday ve istekliler, yalnızca ciro tutarının yeterli olup olmadığına değil, belgenin şekli geçerliliğine de dikkat etmelidir.

4.6. İş ortaklıklarında her ortak kendi ortaklık oranı kapsamında iş hacmine ilişkin kriterleri sağlar
İş ortaklığı olarak ihaleye katılımda, iş hacmine ilişkin kriterler her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanmalıdır. Ayrıca isteklinin ortak girişim ortağı olarak gerçekleştirdiği hizmet işleriyle ilgili ciro tutarı, iş ortaklığındaki hissesi oranında dikkate alınır. Bu nedenle iş ortaklıklarında gelir tablosu / ciro kontrolü yalnızca pilot ortak yönünden değil, her bir ortak yönünden ayrı ayrı yapılır. 

4.7. EKAP’a aktarılan gelir tablosu ve ciro yeterliği bilgileri teklif öncesi kontrol edilmelidir
Elektronik ihalelerde teklif değerlendirmesi, ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler üzerinden yapılır. Aday ve istekliler, ihaleye katılım belgesinde kullanılan bilgi ve belgelerin tam, doğru ve güncel olmasını sağlamakla yükümlüdür. 

Bu nedenle firmalar teklif göndermeden önce aşağıdaki hususları kontrol etmeleri gerekir:

• Gelir tablosunda doğru yıl seçilmiş mi? 
• İhale yılın ilk dört ayında ise iki önceki yılın gelir tablosu kullanılabilir mi? 
• Net satışlar tutarı teklif bedelinin istenen oranını karşılıyor mu? 
• Hizmet işleri cirosu kullanılacaksa standart forma uygun belge hazır mı? 
• Belge YMM/SMMM veya vergi dairesi onaylı mı? 
• İş ortaklığı varsa her ortak kendi hissesi oranında kriteri sağlıyor mu? 
• EKAP’a aktarılan ciro yılı ve tutarı gelir tablosuyla uyumlu mu? 
• Ciro tutarı güncellenmeden dahi yeterli mi, değilse güncelleme/ortalama hesabı doğru mu? 
• İdari Şartnamede toplam ciro ve hizmet işleri cirosu için aranan oranlar doğru okunmuş mu? 
• Gelir tablosu ile bilanço bilgileri arasında çelişki var mı? 

Yukarıdaki kontrolü yapan ve tüm kriterleri uygun olan aday veya isteklilerin, sorun yaşama oranları oldukça düşecektir.  

5. Sonuç ve değerlendirme
Kamu İhale Kurulu’nun 22.04.2026 tarihli ve 2026/UH.II-1214 sayılı kararı, gelir tablosu ve ciro yeterliği bakımından aday ve isteklilere önemli bir uyarı niteliğindedir. Kurul, somut olayda isteklilerin 2024 yılına ait gelir tablosu / ciro bilgilerini incelemiş; net satışlar tutarının teklif bedelinin %15’ini karşıladığını belirleyerek ciro yeterliği yönünden başvuru sahibinin iddiasını reddetmiştir. 

Bu kararda aday ve isteklilerin alması gereken en önemli ders, gelir tablosu sunulurken; doğru yıl, doğru ciro türü, doğru oran, doğru onay ve doğru EKAP beyanının birlikte sağlanması gerektiğidir. Ancak ihaleye katılacak firmaların, ihalelerde değerlendirme dışı bırakılmamaları için gerekli olan hukuki ve teknik bilgileri, işin uzmanı hukukçu ve ihale danışmanlarından almaları uygun olacaktır. 

Dr. Emrah KESGİN

Maliye ve Vergi Uzmanı

Av. Işıl KILIÇ EROL

Kamu İhale Sözleşmeleri Uzmanı

Kaynaklar:

1-Kamu İhale Kurulunun 22.04.2026 tarihli 2026/UH.II-1214 sayılı kararı

2-4734 sayılı Kamu İhale Kanunu

3-https://www.kilichukuk.org/Sozluk/is-hacmini-gosteren-belgeler

4- https://www.kilichukuk.org/Sozluk/toplam-ciro