Şirket Birleşmesi/Devralma İşlemi Sonrasında İş Hacmi Belgelerinin İhalede Sunulması?
(Örnek Bir KİK Kararı)
1. Kamu İhale Kurulu kararına yansıyan uyuşmazlık konusu
Kamu İhale Kurulu (KİK) kararına yansıyan uyuşmazlık şirket birleşmesi/devralma işlemi sonrasında; devralan şirketin, devreden şirketin iş hacmi belgelerini ihalede kullanıp kullanamayacağı kapsamındadır. (Bk: Kamu İhale Kurulu’nun 14.01.2026 tarihli 2026/UY.II-84 sayılı kararı)
Karara konu olayda, E... A.Ş. – A… A.Ş. İş Ortaklığı, “Hafif Çelik Karkas Konut Yapım İşi” ihalesine teklif vermiştir. İş ortaklığının özel ortağı olan A… A.Ş., iş hacmini tevsik etmek amacıyla devraldığı Anh… Ltd. Şti. 2024 yılı gelir tablosunu sunmuştur.
İdare ise özel ortağın ihaleye katılım belgesinde 2024 yılı ciro değerinin 0 TL göründüğünü, ayrıca devralınan şirkete ait 2023 yılı gelir tablosunun sunulmadığını belirterek iş ortaklığını ekonomik ve mali yeterlik yönünden değerlendirme dışı bırakmıştır. Böylece uyuşmazlık; devralan şirket, birleşme yoluyla devraldığı şirketin önceki yıla ait gelir tablosunu ve ciro değerini ihalede iş hacmi yeterliği için kullanıp, kullanamayacağı konusunda ortaya çıkmıştır.
2. Somut olayın gelişimi
Uyuşmazlık yaşanan ihale, 03.11.2025 tarihinde pazarlık usulüyle yapılmıştır. İdari Şartnamede, iş hacmini gösteren belgeler kapsamında isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait; toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu veya yapım işleri cirosunu gösteren belgeyi sunmasının yeterli olduğu düzenlenmiştir. Ayrıca toplam cironun teklif bedelinin %25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif bedelinin %15’inden az olmaması gerektiği belirtilmiştir. (Bk: Tip İdari Şartname, m. 7)
İdare mevzuatına göre; iş hacmini gösteren belgelerin, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam cirosunu gösteren gelir tablosu veya yapım işleri cirosunu gösteren belgedir. Toplam ciro, gelir tablosundaki brüt satışlardan satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimler düşülerek ulaşılan net satışlar tutarıdır. (Bk: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, m. 36)
Somut olayda iş ortaklığı 507.321.000,00 TL teklif sunmuştur. Toplam ciro kriteri bakımından teklif bedelinin %25’i 126.830.250,00 TL olarak hesaplanmıştır. Özel ortak A… A.Ş.’nin iş ortaklığındaki payı %50 olduğundan, bu özel ortağın sağlaması gereken iş hacmi tutarı ise 63.415.125,00 TL’dir (126.830.250,00 TLx%50)
İhaleye katılım belgesinde A… A.Ş.’nin 2024 yılı toplam ciro tutarı 0 TL olarak görünmekle birlikte, aynı belgenin “İş Hacmine İlişkin Diğer Belgeler” satırında devralınan Anh… Ltd. Şti’ye ait 2024 yılı gelir tablosu ile birleşmeye ilişkin 22.01.2025 tarihli ve 11255 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi sunulmuştur. Kurul, bu belgelerden Anh Ltd. Şti. nin A… A.Ş. tarafından devralındığını ve devralınan şirketin infisah ettiğini tespit etmiştir.
Başvuru sahibi, 2024 yılı gelir tablosunda yer alan ciro tutarının tek başına yeterlik kriterini karşıladığını; bu nedenle ayrıca 2023 yılı gelir tablosunun istenemeyeceğini ileri sürmüştür. İdare ise birleşme nedeniyle önceki yıllara ait gelir tablolarının da sunulması gerektiğini değerlendirmiştir.
3. Kamu İhale Kurulu kararı hangi yönde olmuştur?
Kurul, değerlendirmesini 19.10.2009 tarihli ve 2009/DK.D-143 sayılı Düzenleyici Kurul Kararına dayandırmıştır. Bu karara göre, devralma veya yeni şirket kurma yoluyla birleşme durumunda tasfiyesiz sona eren şirketlere ait iş deneyim belgeleri, bilanço ve ciro değerleri devralan ya da yeni kurulan şirkete geçer. Bu geçişin temelinde külli halefiyet ilkesi söz konusudur. [1] (Bk: Kamu İhale Kurulu’nun 14.01.2026 tarihli 2026/UY.II-84 sayılı kararı)
Kamu İhale Kurulu’nun 2009/DK.D-143 sayılı düzenleyici kararında da şirket birleşmelerinde bütün hak, alacak, borç, insan kaynakları, makine-ekipman ve deneyim unsurlarının devralan veya yeni kurulan şirkete geçtiği; devralma ya da yeni şirket kurma yoluyla birleşme durumunda sona eren şirketlere ait iş deneyim belgeleri, bilanço ve ciro değerlerinin devralan veya yeni kurulan şirkete geçeceği kabul edilmiştir.
Kurul, somut olay kapsamında aşağıdaki değerlendirmeyi yapmıştır:
Kurul, devralınan Anh… Ltd. Şti’ye ait 2024 yılı gelir tablosunda yer alan ciro tutarının, özel ortak tarafından karşılanması gereken 63.415.125,00 TL tutarındaki iş hacmi kriterini karşıladığını belirlemiştir.
[1] Hukuki dayanağı ,6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 153’üncü maddesinde düzenlenmiştir “(1) Birleşme, birleşmenin ticaret siciline tescili ile geçerlilik kazanır. Tescil anında, devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçer.”
Ayrıca birleşmeye ilişkin Ticaret Sicili Gazetesi’nin de ihaleye katılım belgesinde yer aldığını tespit etmiştir.
Bu nedenle Kurul; devralan şirketin, devraldığı şirkete ait 2024 yılı gelir tablosunu, iş hacmi yeterliği için kullanabileceğine, bu gelir tablosunun yeterlik kriterini karşılıyorsa, ayrıca 2023 yılı gelir tablosunun sunulması zorunluluğu olmadığı yönünde değerlendirme yapmıştır.
Sonuç olarak Kurul, iş ortaklığının teklifinin iş hacmi yönünden yeterli olduğunu, idarece değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığını belirterek teklifin değerlendirmeye alınmasına ve sonraki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesine karar vermiştir.
4. Kurul Kararından aday ve isteklilerin almaları gereken dersler nelerdir?
Kamu ihalelerinde firmaların ekonomik ve mali yeterliklerini ihale mevzuatına uygun şekilde sunmaları önemlidir. Kurul kararı kapsamında şirket birleşmesi ile yeni bir yapıya dönüşen şirketlerin, dikkat etmeleri gereken hususlara, müteakip maddelerde yer verilmiştir;
4.1. Devralan şirket, devreden şirketin ciro değerlerini kullanabilir
Şirket birleşmesi veya devralma yoluyla sona eren şirketin ciro değerleri, külli halefiyet ilkesi gereğince devralan şirkete geçer. Bu nedenle devralan şirket, devraldığı şirketin iş hacmi belgelerini ihalede kullanabilir. (Bk: https://www.kilichukuk.org/Makale/kamu-ihalelerinde-ciro-belgeleri-ve-is-hacmi-kriteri-kik-kararlari-isiginda-hukuki-degerlendirme ) Ancak bunun için birleşme/devralma ilişkisinin açık şekilde ortaya konulması gerekir.
Bu kapsamda firmalar, teklifi ekinde yalnızca gelir tablosunu değil, birleşmeyi gösteren belgeleri de sunmalıdır. Özellikle; Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, birleşme/devralma tescil ve ilan belgeleri, devralan-devreden şirket unvanlarını gösteren kayıtlar, devralma tarihini gösteren resmî belgeler, varsa birleşme sözleşmesi veya birleşmeye ilişkin yönetim kurulu/genel kurul kararları, ihale dosyasına doğru şekilde eklenmelidir.
4.2. Bir önceki yıl ciro değeri yeterliyse daha eski yıllar istenemez
Kurul kararından alınması gereken en önemli derslerden birisi de ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait ciro değeri yeterlik kriterini sağlıyorsa, daha önceki yıllara ait gelir tablolarının ayrıca sunulmasının istenemeyeceğidir.
Somut olayda ihale 2025 yılında yapılmıştır. Bu nedenle esas alınacak yıl 2024 yılıdır. Devralınan şirketin 2024 yılı gelir tablosu özel ortağın sağlaması gereken iş hacmi tutarını fazlasıyla karşıladığından, idarenin 2023 yılı gelir tablosunu da araması doğru bulunmamıştır.
Daha eski yıllara ait gelir tabloları, ancak önceki yılın ciro tutarı yeterlik kriterini sağlamıyorsa istenebilir. Bu durumda ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgeler sunulabilir ve parasal tutarların ortalaması üzerinden yeterlik değerlendirmesi yapılır.
4.3. İş ortaklıklarında her ortak kendi hissesi oranında iş hacmi kriterini sağlamalıdır
Yapım işleri ihalelerinde iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde, iş hacmine ilişkin kriterlerin her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması gerekir. Somut olayda özel ortak A… A.Ş.’nın ortaklık oranı %50 olduğundan, toplam ciro kriteri de bu oran üzerinden hesaplanmıştır. Bu nedenle iş ortaklığı kuran firmalar, teklif vermeden önce aşağıdaki hesabı yapmalıdır:
Ortağın sağlaması gereken ciro = Teklif bedeli x toplam ciro oranı x ortaklık oranı |
Somut karardaki hesaplama Tablo:1’deki gibi olmalıdır:
Tablo-1: Ortaklığın sağlaması gereken ciro tutarı hesabı
Hesap kalemi | Tutar / oran |
a.Teklif bedeli | 507.321.000,00 TL |
b.Toplam ciro oranı | %25 |
c.İş ortaklığının sağlaması gereken toplam ciro (a*b) | 126.830.250,00 TL |
d.Özel ortağın ortaklık oranı | %50 |
Özel ortağın sağlaması gereken ciro (d*c) | 63.415.125,00 TL |
Sonuç olarak, devralınan şirketin 2024 yılı gelir tablosundaki ciro tutarı bu eşiği karşıladığı için Kurul, yeterlik kriterinin sağlandığı yönünde karar vermiştir.
4.4. Gelir tablosundaki “net satışlar” dikkate alınır
Toplam ciro hesabında brüt satış tutarına bakılması hatalı olacaktır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne göre toplam ciro; brüt satışlardan satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimler düşülerek ulaşılan net satışlar tutarıdır. Bu nedenle firmalar, gelir tablosu üzerinden iş hacmi hesabı yaparken aşağıdaki formül kullanılmalıdır:
Toplam ciro = Brüt satışlar- Satıştan iadeler - Satış iskontoları - Diğer indirimler |
Yanlış satır üzerinden yapılan ciro hesabı, yeterlik değerlendirmesinde hatalı sonuca yol açabilir.
4.5. Devralma belgeleri teklif kapsamında idareye sunulmalıdır
2009/DK.D-143 sayılı Düzenleyici Kurul Kararı’na göre, birleşme işlemlerine taraf şirketlerin bu işlemlerle ilgili belge ve bilgilerini ihalelere katılımda teklifleri kapsamında sunması gerekir. Ayrıca idareler, bu belgelerdeki bilgileri değerlendirirken yasaklılık teyidini de birleşen şirketler ve ihaleye katılan aday/istekli yönünden dikkate almalıdır. Bu nedenle devralma işlemlerinin hukuki ispatlarının da ihalede sunulması uygun olacaktır. Keza devralma işlemi teklif dosyasında resmî belgelerle tevsik edilebilir.
5. Sonuç ve değerlendirmemiz
Kamu İhale Kurulu’nun 14.01.2026 tarihli ve 2026/UY.II-84 sayılı kararı, şirket birleşmesi veya devralma işlemi sonrası ihaleye katılacak firmalar için önemli dersler ortaya koymaktadır. Karara göre, devralma yoluyla birleşmede tasfiyesiz sona eren şirkete ait ciro değerleri, külli halefiyet ilkesi gereğince devralan şirkete geçer. Bu nedenle devralan şirket, devreden şirketin iş hacmi belgelerini ihalede kullanabilir.
Devralan şirketin, devreden şirketin ciro değerlerini ihalede kullanabilmesinin en önemli koşulu; devralma işlemlerini, gelir tablosunu ve iş hacmi hesabını teklif kapsamında açık, doğru ve belgeli şekilde ortaya koymasıdır.
Bu nedenle devralma veya birleşme işlemi yürütmüş olan şirketlerin, ihaleye girmeden önce yalnızca kendi EKAP ciro kayıtlarını değil, devralınan şirketin gelir tablolarını, ticaret sicili kayıtlarını ve iş ortaklığı oranlarına göre yeterlik hesaplarını birlikte kontrol etmesi gerekir. Ancak ihaleye katılacak şirketlerin, ihalelerde değerlendirme dışı bırakılmamaları için gerekli olan hukuki ve teknik bilgileri işin uzmanı hukukçu ve ihale danışmanlarından almaları uygun olacaktır.
Dr. Emrah KESGİN
Maliye ve Vergi Uzmanı
Av. Işıl KILIÇ EROL
Kamu İhale Sözleşmeleri Uzmanı
Kaynaklar:
May
