Kamu Hizmet Alımlarında “Araçların Öz Mal Olma” Sorunu   

I-Kamu İhale Kurul Kararının Konusu 
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde, ihale sürecinde sunulması gereken belgelerin neler olduğu sıkı kurallarla belirlenmiştir.
Bazı idarelerce, ihale konusu işte kullanılacak tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, kendi malı olması zorunluluğu getirilmekte ve bunun tevsiki istenmektedir. Yaşanan somut bir olayda, Kamu İhale Kurulu tarafından alınan karar kapsamında; bu durumun hukuksal boyutu aşağıda sunulmuştur.

II- Yaşanan Somut Olayın Gelişimi 
İdare tarafından 10.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2026 Yılı Personel Taşıma” ihalesine ilişkin olarak B… Ltd Şti.nin 04.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibi 11.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur.
Yapılan başvuruda özetle; “Teknik Şartname'nin 4.18 'inci maddesinde öz mala ilişkin yapılan düzenlemenin ihaleye katılımı ve rekabeti engellediği, zira öz malı olmayan isteklilerin ihaleye katılamayacağı, katılsalar ve ihale üzerlerinde kalsa dahi öz malı olmadığı gerekçesiyle kendileriyle sözleşme yapılamayacağı, kendilerinin en az %30 oranında şirket adına kayıtlı öz malı olma şartını sağlayamadıklarından ihaleye katılamadıkları…” iddialarına yer verilmiştir.

III- Konuyla İlgili İhale Mevzuatı  
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41’inci maddesinde

“(1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin bilgilere sözleşme tasarısında yer verilir. Ancak, söz konusu makine, teçhizat ve diğer ekipman yeterlik kriteri olarak belirlenemez. İşin niteliğinin gerektirdiği hallerde, kendi malı olması gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipman fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir. İdari şartnamede, fiyat dışı unsur olarak belirlenen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısı, niteliği ve teknik kriterlere yönelik düzenlemelere yer verilir. Fiyat dışı unsur değerlendirmesi yapılabilmesi için, kendi malı olduğunu gösteren belgeler ile teknik kriterleri tevsik eden belgelerin teklif ile birlikte sunulması gerekir. Kendi malı makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin fiyat dışı unsurun, fiyat ve fiyat dışı unsurlar dahil hesaplanan toplam değerlendirme puanı içindeki ağırlığı yüzde biri geçemez. Söz konusu oranı arttırmaya veya azaltmaya ya da alım konusuna göre farklı oranlar belirlemeye Kurum yetkilidir.

(2) İsteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Tevsik işleminin aslına uygunluğunun noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde, örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.

(3) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılır.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İhale konusu işte kullanılacak tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, fiyat dışı unsur olarak belirlenmemesi veya danışmanlık hizmet alımlarında yeterlik kriteri olarak aranmaması durumlarında aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında (taahhütname, yapı araçları taahhütnamesi, kira sözleşmesi vb.) herhangi bir belge sunmaları istenmez.” açıklaması, yer almaktadır.

IV-Kamu İhale Kurulunun Değerlendirmesi
İdare yukarıdaki mevzuat hükümlerine rağmen Teknik Şartname’nin “Servis Araçlarına İlişkin Hususlar” başlıklı 4’üncü maddesinin 4.18’inci bendinde “Yüklenicinin en az %30 oranında şirket adına kayıtlı öz malı olmalı ve kanıtlayıcı belgelerini sözleşme evrakları ile birlikte sunacaktır. Bu araçların tamamı sözleşme bitinceye kadar kurumda hizmet verecektir.” düzenlemesi yapmıştır!
Kamu İhale Kurulu, ihale mevzuat hükümleri ile ihale dokümanı kapsamındaki değerlendirmesi ise özetle; “Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca idarelerce ihale konusu işte kullanılacak makine tesisat ve diğer ekipmanın bir yeterlik kriteri olarak belirlenemeyeceği anlaşılıyor olmakla birlikte kendi malı olmasını gerekli gördükleri makine, teçhizat ve diğer ekipmanı fiyat dışı unsur olarak belirleyebilecekleri,
Başvuruya konu Teknik Şartname’nin 4.18’inci maddesinde istenilen belgelerin henüz ihalenin hangi istekli üzerinde bırakılacağının belli olmadığı, teklif verme aşamasında yeterlik kriteri olarak öngörülmediği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce sunması gereken belgeler olarak öngörüldüğü anlaşılmakla birlikte, bu belgelerin araçların en az yüzde %30’nun yüklenicinin öz malı olması gerektiğini kanıtlayıcı belgeler olduğu,
Dolayısıyla söz konusu belgelerin ihaleye teklif verme aşamasında isteklilerden istenilemeyecek olan yeterlik kriteri niteliğini haiz belgeler olduğu anlaşıldığından, bahsi geçen belgelerin sözleşme imzalanmadan önce ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulmasının istenilmesinin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.” yönünde olmuştur. (Bk. Kamu İhale Kurulu’nun 10.12.2025 tarihli  2025/UH.I-2610 sayılı kararı)

V. Sonuç ve Değerlendirmemiz
İhale gerçekleştiren idareler, kamu kaynaklarının harcanmasında, gerekli dikkati, önemi göstermek ve ihale katılımını en üst seviyede gerçekleştirecek, rekabet ortamını sağlamak zorundadırlar.
Somut olayda idare; ihale mevzuatına aykırı olarak, sözleşme imzalamadan önce isteklilerden, araçların belirli oranda öz mal olduğunu tevsik etmelerini istemiştir! Kamu İhale Kurulu ise bu işlemi ihale mevzuatına uygun bulmamış ve iptal etmiştir. Kurul kararının, idareye ders verici nitelikte olduğunu değerlendirmekteyiz. 15.01.2026