Aşırı Düşük Teklif Başvuruları KİK Tarafından Yeterli İncelenmeyenler Ne Yapmalı?
1. Olayın Gelişimi
İdare tarafından; 11.04.2025 tarihinde 2025/371700 İKN’li “Altyapı Çalışmaları Kapsamında Asfalt Kaplama Yapım İşi” ihalesi gerçekleştirilmiştir. İdarenin değerlendirmesi sonucunda ihale, …İş Ortaklığı üzerinde bırakılmış, P... A.Ş. ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
Başvuru sahibi P... A.Ş. tarafından; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin analizlerinin mevzuata aykırı olduğunu “a) İdarece fiyatı açıklanması istenilen iş kalemlerinin birim fiyat tariflerine bakıldığında, her bir iş kalemi tarifinde yer alan girdinin iş kalemi analizine eksiksiz olarak yansıtılması gerekirken, bu girdi ve miktarlarının doğru olarak aktarılmadığı veya bunlar analize aktarılmış olmakla birlikte anılan istekli tarafından bu girdi ve miktarların düşürüldüğü, aksi halde bu nitelikteki iş kalemlerinin fiyatlarının açıklanmasının mümkün olmadığı; ayrıca idarece hazırlanan analizlerin paçal analiz niteliğinde hazırlandığı, paçal nitelikte hazırlanan iş kalemlerinin birden fazla iş kalemini ihtiva ettiği, paçal iş kaleminin ihtiva ettiği her bir girdi ve miktarının doğru olarak analizde gösterilmediği veya istekli tarafından bu girdiler dikkate alınmadan birim fiyatın açıklandığı, örneğin açıklamaya konu ÖT.03 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifi ile iş kalemi analizi karşılaştırıldığında, analizde su temini, su nakli, kamyon, yükleyici ve bunların akaryakıt giderlerinin hem girdi olarak hem de miktar olarak analizde yer almadığı, anılan istekli tarafından bu giderlerin birim fiyata yansıtılması halinde teklif edilen birim fiyatın, analiz birim fiyatını karşılamayacağı; yine açıklamaya konu ÖT.05 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde yer alan girdiler ile aynı iş kaleminin analizinde yer alan girdi ve miktarların örtüşmediği, bu iş kaleminin birim fiyat tarifinde analizde yer alan girdiler dışında ayrıca yama köşe koordinatlarının alınması, trafik tanzim işaretleri ile güvenliğinin sağlanması, kazıcı yükleyici, ağır kamyon şoförü ile döküm ücreti öngörülmesine rağmen, bu girdilerin anılan iş kaleminin analiz girdileri arasında gösterilmediği, yine anılan iş kalemi analizine bakıldığında, ödemeye esas yama alanı koordinatlarını belirleyecek harita mühendisi ve harita teknikeri ile bu işte kullanılacak ekipmanlara yer verilmediği, trafik işaret ve güvenliğine ilişkin personel ile malzeme ve makine giderine de yer verilmediği, ayrıca ÖT.05 poz numaralı iş kalemi ile ÖT.04 poz numaralı iş kalemi aynı olduğu, ÖT.04 poz numaralı iş kalemine ait analiz girdilerinde kazıcı yükleyici, ağır kamyon şoförü ile döküm ücreti olmasına rağmen, ÖT.05 poz numaralı analiz girdilerinin farklı olarak gösterildiği, dolayısıyla bu formatta yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının anılan istekliye fiyat avantajı sağlandığı, anılan istekli tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuatta öngörülen açıklama yöntemlerine, birim fiyat tarif ve gerçek analiz girdi ve miktarlarına uygun açıklanmadığı,
- Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesi gereğince, sunulan analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici karının karsız analiz fiyatına ilave edilmesi halinde, istekli tarafından teklif edilen birim fiyatın, analiz birim fiyatını karşılamasının mümkün olmadığı, yine iş kalemi birim fiyat tarifinde girdilere ilişkin akaryakıt giderlerinin hem girdi olarak hem de miktar olarak analizde yer almadığı…” şeklinde iddia etmiştir.
Bu kapsamda yapılan itirazen şikâyet başvurusu; Kamu İhale Kurulu (KİK)’nun kararı ile “a) Açıklama istenen iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu analizlerdeki analiz girdilerinin ve miktarlarının idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine uygun olduğu, idarece açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile isteklinin sunduğu analizlerdeki unsurların birbiri ile uyumlu olduğu; ayrıca sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarı üzerinden asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, yine iş kalemi birim fiyat tarifinde girdilere ilişkin akaryakıt giderlerinin hem girdi olarak hem de miktar olarak analizlerde yer verildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.” denilmek suretiyle reddedilmiştir. (Bk. Kamu İhale Kurulu’nun 09.07.2025 tarihli 2025/UY.I-1469 sayılı kararı)
Başvuru sahibi P... A.Ş. tarafından konu idari yargıya taşınmıştır. Ankara 7. İdare Mahkemesi davayı reddetmiş, ancak yapılan temyiz incelemesinde Danıştay, KİK kararının başvuru sahibinin 4’üncü iddiasının (a) bendine ilişkin kısmı yönünden eksik inceleme ile tesis edildiğini tespit etmiştir. (Bk: Danıştay 13. Dairesinin 10.12.2025 tarihli ve E:2025/2546, K:2025/3895 sayılı kararı)
Danıştay’a göre; KİK kararında analizlerin birim fiyat tariflerine nasıl uygun olduğu hususunda herhangi bir açıklama veya değerlendirme yapılmamıştır. Dolayısıyla; 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesine aykırı şekilde eksik inceleme ile karar verildiği sonucuna ulaşmıştır. Nihayetinde KİK kararının ilgili kısmı iptal edilmiştir.
2. İlgili Mevzuat ve Danıştay Değerlendirmesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Aşırı Düşük Teklifler başlıklı 38’nci maddesine göre ihale komisyonu;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Kuruma İtirazen Şikâyet Başvurusu başlıklı 56’ncı maddesinin ikinci fıkrası; “Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler…” şeklindedir.
Danıştay, KİK’un başvuru sahibinin iş kalemi analiz girdileri, miktar uyumsuzlukları, nakliye mesafeleri, akaryakıt dönüşüm katsayıları gibi teknik iddialarını incelemeden karar verdiğini tespit etmiştir. Bu nedenle, KİK’un incelemesi; 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesine aykırı bulunmuş ve kararın ilgili kısmı iptal edilmiştir.
3. Sonuç ve Değerlendirmemiz
Danıştay 13. Dairesinin 10.12.2025 tarihli ve E:2025/2546, K:2025/3895 sayılı kararı özellikle aşırı düşük teklif açıklamalarının denetimi bakımından
önemli bir içtihat niteliğindedir. Keza ihale komisyonu veya KİK tarafından yapılan yüzeysel inceleme veya analizlerin gerçekten uygun olup olmadığının araştırılmaması; rekabeti, eşit muamele ve güvenirlik ilkelerini olumsuz yönde etkileyerek, gerçek maliyet avantajı sağlamayan isteklilerin üzerine ihale bırakılmasına neden olacaktır.
Danıştay’ın bu kararı ile KİK’nun yalnızca “analizler birim fiyat tariflerine uygundur” şeklindeki soyut değerlendirmelerle karar veremeyeceğini ortaya koymuştur. Ayrıca Danıştay, her bir maliyet bileşeninin teknik olarak incelenmesi gerektiğini de vurgulamıştır.
Bu durum ihaleye katılan istekliler açısından;
bakımından kritik öneme sahiptir.
Kanaatimizce aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin itirazen şikâyet başvurusu yapan isteklilerin, Kamu İhale Kurulu (KİK)’nun; yalnızca şekli uygunluk denetimi yaparak, analizlerin içeriğine bakmadan değerlendirme yapması halinde, bu durumu idari yargıya taşımaları gerekmektedir. Keza aşırı düşük teklif açıklamalarının
her yönüyle incelenmesi KİK’nun görevi, ihale hukukunun ise temel ilkesidir. 13.03.2026
KILIÇ HUKUK VE DANIŞMANLIK OFİSİ
Daha fazla bilgi edinmek için iletişime geçiniz.
Tel: 0 312 285 96 00- 0545 285 96 00
Mar
