Danıştay Kararı: Sözleşme Aşamasında Talep Edilen Belgeler, Rekabet İlkesine Uygun Olmak Zorundadır! 
(4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu, Rekabet, Sözleşme Süreci, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Danıştay Kararları)

Özet

Kamu ihale sürecinde ihale ilan tarihinden önce düzenlenmiş olması şart koşulan ve rekabeti daraltıcı nitelik taşıyan belgelerin istenmesi, rekabeti kısıtlayacağı için hukuka aykırıdır. Bu kapsamda yaşanan uyuşmazlıkta, Danıştay 13. Dairesinin 05.11.2025 tarihli E:2025/1045, K:2025/3407 sayılı kararı hangi belgelerin, sözleşmede istenemeyeceğine dair önemli bir karara imza attı.

I- Danıştay Kararına Neden Olan Süreç

Uyuşmazlık konusu ihale, Giresun İl Sağlık Müdürlüğü tarafından açık ihale usulüyle gerçekleştirilen: “24 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işidir.
İdare düzenlediği idari şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 48. maddesinde, yükleniciden sözleşme aşamasında;

• Yedek mutfağa ilişkin kapasite raporu,
• Çok sayıda TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi,
• İhale ilan tarihinden önce alınmış et, balık, tavuk, süt, yoğurt, peynir vb. analiz raporlarının, sunulmasını istemiştir! 

İstekli firma, şartnamenin hukuka aykırı olduğunu belirterek şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularında bulunmuştur. Bu başvurularda özetle:

• Belirlenen belgelerin rekabeti engellediğini,
• Fiilen ihalede istenen yeterlik kriteri niteliğinde olduğunu,
• Sözleşme aşamasında talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, iddia etmiştir. 

Ancak Kamu İhale Kurulu; belgelerin yalnızca ihale üzerinde kalan istekliden, sözleşme aşamasında isteneceği ve yeterlik kriteri olarak değerlendirilmediği gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.  
Uyuşmazlık konusu olay, dava konusu yapılmıştır. Ancak Ankara 17. İdare Mahkemesi de Kamu hale Kurulu’nun görüşünü benimseyerek davayı reddetmiştir. Bunun üzerine konu Danıştay’a taşınmıştır. 

II- Danıştay Kararının İçeriği 

Danıştay 13. Dairesi ise özetle “İhale ilan tarihinden önce temin edilmiş olması öngörülemeyen ve standart nitelikte olmayan belgelerin (İhale ilan tarihinden önce alınmış et, balık, tavuk, süt, yoğurt, peynir vb. analiz raporlarının), tekliflerin sunulması sırasında yeterlik kriteri olarak istenmesi ile sözleşme imzalanmasından sonra yükleniciden istenmesi arasında, rekabet ilkesini engellemesi bakımından herhangi bir fark bulunmamaktadır.” şeklinde yorum yaparak, ihalenin iptal edilmesine hükmetmiştir. (Bk. Danıştay 13. Dairesinin 05.11.2025 tarihli E:2025/1045, K:2025/3407 sayılı kararı) 

III. Değerlendirmemiz 

Somut olayda, Danıştay’ın aldığı karar, ihalelerde rekabetin ve eşit muamelenin sağlanması kapsamında oldukça büyük öneme sahiptir. Keza Danıştay anılan karar ile;

• İdarelerin, ihalede sunulması öngörülmeyen fakat sözleşme sürecinde istenen fakat ihaleye katılımını engelleyen yeterlik kriterlerinin belirlenmesini rekabete uygun bulmamıştır. 
• İlan tarihinden önce temin edilmesi öngörülemeyen ve standart nitelikte olmayan belgelerin (İhale ilan tarihinden önce alınmış et, balık, tavuk, süt, yoğurt, peynir vb. analiz raporlarının), sözleşme sürecinde sunulmasını engellemiştir.
• İhaleye katılımdaki rekabetin sağlanması ilkesini yalnızca teklif aşamasıyla sınırlı görmemiş; sözleşme sürecini kapsayacak şekilde genişletmiştir.
• Kamu İhale Kurulu’nun “sözleşme aşamasında her türlü belge istenebilir” yaklaşımına son vermiştir.  

Sonuç olarak, sözleşme aşamasında talep edilen belgeler, rekabet ilkesine uygun olmak zorundadır. İdarelerin sözleşme aşamasında talep edecekleri belgeleri de yeterlik kriteri gibi değerlendirilip, rekabet ilkesine aykırı olup olmadığına bakarak, ihale dokümanı hazırlamaları gerekmektedir. 06.02.2025