Giriş

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 11’inci maddesi; ihale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenicilerin aynı işin ihalesine katılamayacağını düzenlemiştir. Rekabetin korunmasını amaçlayan ve ihalelere katımı engelleyen bu tür davranışlarda bulunan kişilerin ihalelerden yasaklanması öngörülmüştür. (Bk. 4734 s. Kanun, m. 5)
Ancak bu yasağın uygulanmasında; “fiilî bağ”, “organik ilişki”, “aynı IP kullanımı”, “aynı ofis kullanımı”, “geçmiş ortaklık ilişkisi” gibi unsurların tek başına yeterli olup olmadığı uygulamada tartışma yaratmaktadır.
İncelemeye konu olayda da Kamu İhale Kurulu tarafından bu tür karineler esas alınarak ihaleye katılım yasağının ihlal edildiği kabul edilmiş; ancak Danıştay, söz konusu değerlendirmeyi hukuka aykırı bularak Kurul kararını iptal etmiştir.

I. Konuyla İlgili Mevzuat 

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 11’inci maddesinde “Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:
…
İhale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine katılamazlar. Aynı şekilde, ihale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamazlar. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri için de geçerlidir.

…Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.” hükmü, yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinde, anılan Kanun kapsamında yapılan bir ihaleye konu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenicilerin, o işin ihalesine katılamayacakları ayrıca, bu katılım yasağının danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenicilerin ortaklık ve yönetim ilişkisi içinde oldukları şirketler ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketler için de geçerli olduğu hüküm altına alınmıştır. Anılan hükmün ile ihale konusu bir işin danışmanlık hizmetini yürütenler ve aktarılan Kanun maddesinde sayılanlar ihaleye katılacak diğer kişilere göre ihaleye ilişkin daha fazla bilgi sahibi olacağından, bu kişilerin ihaleye katılımının engellenmesi suretiyle rekabet ve eşit muamele ilkelerinin olumsuz etkilenmesi amaçlanmıştır. 

II. Uyuşmazlık Konusu Olayın Gelişimi

İdare tarafından gerçekleştirilen 2025/331329 İKN’li “Kırka Lityum Karbonat Üretim Tesisi” yapım işi ihalesinde; ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi iş ortaklığının özel ortağı olan Asos A.Ş. hakkında; ihale dokümanına esas projeleri hazırlayan danışman firma ile aynı IP adresinden EKAP işlemleri yaptığı, geçmişte aynı şirkette ortak oldukları, aynı iş merkezi içinde faaliyet gösterdikleri, aynı e-posta uzantısını kullandıkları, iddiaları ileri sürülmüştür.

Ayrıca Kurul kararında yer alan EKAP IP kayıt tablolarında; Astec A.Ş. ile Asos A.Ş.’ nin 85.105.124.61 ve 82.222.40.66 numaralı IP adreslerinden farklı ihalelere ait doküman indirme ve teklif verme işlemleri gerçekleştirdikleri
 tespit edilmiştir.

Ayrıca; Astec’in projeyi hazırlayan Etimine A.Ş.’nin alt yüklenicisi olduğu, Asos yöneticisinin talebi üzerine Astec’in e-posta adresinden “asos” ibaresinin çıkarılması, hususları da Kurul tarafından “organik bağa dair kuvvetli karine” olarak değerlendirilmiştir.

Bu gerekçelerle Kurul; Asos firmasının ihaleye katılımının 4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesindeki yasağın ihlali kapsamında değerlendirilmesi gerektiği
sonucuna ulaşmıştır. (Bk. Kamu İhale Kurulunun 27.08.2025 tarihli 2025/UY.II-1807 sayılı kararı)

III. Danıştay Değerlendirmesi

Danıştay 13. Dairesi, aynı olaylara ilişkin yaptığı incelemede tamamen farklı bir yaklaşım benimsemiştir. Danıştay kararında açıkça; “İhalelere katılmayı sınırlandıran söz konusu kuralın dar yorumlanması gerektiği ve yorum yoluyla ihaleye katılmaktan yoksunluk halinin ihdas edilemeyeceği” ifade edilmiştir.

Danıştay’a göre; Astec firması ihaleye teklif vermemiştir. Asos ile Astec arasında ortaklık ilişkisi yoktur. Yöneticilik çakışması bulunmamaktadır. Ticaret sicil kayıtları farklıdır ve yalnızca geçmişte ortaklık ilişkisi söz konusudur. 

Dolayısıyla; aynı IP adresinin kullanılması, aynı taşınmazın farklı bölümlerinde faaliyet gösterilmesi veya e-posta adreslerinde unvan benzerliği bulunması 4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinde tahdidi olarak sayılan yasaklılık halleri arasında yer almamaktadır.

Nitekim Danıştay; “Kanunilik ilkesi gereği, idari tedbirlere ilişkin olarak genişletici yorum yapılamayacağı” gerekçesiyle; Kurul kararını ve İdare Mahkemesi’nin ret kararını hukuka aykırı bulmuş ve iptal etmiştir. (Bk. Danıştay 13. Dairesi'nin 16.12.2025 tarihli ve E:2025/2762, K:2025/3965 sayılı kararı)

IV. Danıştay Kararının İhale Hukuku Açısından Önemli Unsurları

Danıştay’ın yukarıdaki kararında ihale hukuku kapsamında üç önemli temel ilkeyi vurgulamaktadır:

1. İhalelerden Yasaklama Yaptırımlarında Dar Yorumlama Gerekir
İhaleye katılımı engelleyen düzenlemeler, rekabeti sınırlayıcı nitelikte olduğundan, yorum yoluyla genişletilemez.

2. Karine ile Yasaklama Yapılamaz
Aynı IP kullanımı veya geçmiş ticari ilişki, organik bağın varlığına kesin delil oluşturmaz.

3. Kanunda Sayılmayan Yasaklılık Halleri İhdas Edilemez
İdarenin veya Kurulun; yorum yoluyla yeni bir yasaklılık nedeni oluşturması hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırıdır.

V. Sonuç

İncelenen olayda Kamu İhale Kurulu; rekabeti koruma amacıyla hareket etmiş olmakla birlikte; fiilî bağa ilişkin karineleri, organik ilişki yerine geçecek şekilde değerlendirmiş, 4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesini geniş yorumlamıştır.

Danıştay ise; ihaleye katılım yasağının ancak kanunda açıkça belirtilen ortaklık veya yönetim ilişkilerinin varlığı halinde uygulanabileceğini belirterek, yorum yoluyla yasaklılık hali oluşturulamayacağını ortaya koymuştur.

Bu yönüyle karar; elektronik ihale süreçlerinde IP verilerinin delil değeri, danışman-yüklenici ilişkisi, organik bağ kavramının sınırları bakımından uygulamaya yön verecek niteliktedir. 23.02.2026

KILIÇ HUKUK VE DANIŞMANLIK OFİSİ

Daha fazla bilgi edinmek için iletişime geçiniz. 

Tel: 0 312 285 96 00- 0545 285 96 00