İhalede “Kapasite Raporu” Yerine “Ekspertiz Raporu” Sunulması Mümkün mü?  

I-Danıştay Kararının Konusu 

İhaleler kapsamında İstekli- İdare- Kamu İhale Kurulu- İdari Yargı, arasında yaşanan uyuşmazlıklarda, son noktayı Danıştay koymaktadır. Bu yazıda sunacağımız Danıştay kararında da “bir belgenin nasıl tevsik edileceği” kapsamında, önemli bir karar verilmiştir.

II- Danıştay Kararına Neden Olan Şikâyet Süreci ve Kamu İhale Kurulunun Kararı

İhale yapan İdare, isteklilerden imalatçı/üretici olduklarını gösteren belge olarak fiilen “kapasite raporu” sunulmasını istemiştir. Başvuru sahibi istekli ise “kapasite raporu” yerine, ilgili oda tarafından düzenlenen “ekspertiz raporunu” sunmuştur.

İdare, ihalede “kapasite raporu” yerine “ekspertiz raporu” sunan T… Gıda’yı değerlendirme dışı bırakmıştır. İhalede teklifi değerlendirme dışı bırakılan T… Gıda’nın itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu (KİK), teklifinin değerlendirmeye alınması ve sonraki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması yönünde düzeltici işlem belirlemiştir. (Bk. KİK’nun  23.07.2025 tarihli, 2025/UM.I-1564 sayılı kararı) 
Rakip Firma tarafından KİK kararı dava konusu yapılmış, İdare Mahkemesi; Kurul kararının 1-a (kapasite raporu/ekspertiz raporu) kısmını iptal etmiştir. (Bk. Ankara 25. İdare Mahkemesi’nin 10.10.2025 tarihli, E:2025/1356, K:2025/1557 sayılı kararı):
Mahkeme kararı Danıştay’a götürülmüş ve Danıştay, mahkeme kararını “Ekspertiz raporunun şartnamedeki ‘üretici/imalatçı olduğunu gösteren belgeler’ çerçevesinde değerlendirilebileceğini” belirterek, bozmuştur. (Bk. Danıştay 13. Dairesinin 16.12.2025 tarihli, E:2025/2565, K:2025/3980 sayılı kararı)

III- Danıştay Kararının İçeriği ve Değerlendirilmesi 

Uyuşmazlık konusu olayın çıkış noktası; kamu ihalelerinde “Kapasite raporu” yerine “ekspertiz raporunun” kabul edilip edilmeyeceğidir.  
Öncelikle İdarenin, istekli firmayı değerlendirme dışı bırakmasındaki yaklaşımı; 

• İhale dokümanında “kapasite raporu” istenmiştir.
• Ekspertiz raporu kapasite raporu değildir.
• Dokümanda “ekspertiz raporu kabul edilir” şeklinde açık bir hüküm yoktur.
• Bu nedenle belge uygun değildir. 

şeklindedir.

İdarenin aksine Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede; dosyadaki, ekspertiz raporunun; oda ekspertizi, üretim kapasitesi ve faaliyet konusunu ortaya koyması ve yetkili oda yazısındaki açıklamalar nedeniyle, şartnamedeki “üretici/imalatçı olduğunu gösteren belgeler” kapsamında değerlendirilebileceğini benimsemiştir. Kurul bu kapsamda düzeltici işlem kararı vermiştir.  Ancak Kurul kararındaki karşı oyda ise, İdarenin kararının, kapasite raporunu zorunlu tutmaya yöneldiği; ekspertiz raporunun “imalatçı belgesi standardına” uymadığı ve kapasite raporu yerine geçemeyeceği yönündedir.
Ankara 25. İdare Mahkemesi ise yeterlik bilgileri tablosunda kapasite raporu satırına ekspertiz raporu yüklenmiş olsa bile, dokümanda ekspertiz raporunun kapasite raporu yerine kullanılabileceğine dair açık düzenleme olmadığını, ayrıca idari şartnamede kapasite raporunun zorunlu tutulduğunu belirterek, isteklinin değerlendirme dışı bırakılmasını, hukuka uygun bulmuştur.  
Nihayetinde Danıştay 13. Dairesi, İdari Şartnamenin 7.5.2’nci maddesinde sayılan belgeler içinde yer alan “ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum/kuruluşlarca düzenlenen ve isteklinin üretici/imalatçı olduğunu gösteren belgeler” ifadesine dayanarak, “kapasite raporu” düzenlenemeyen durumda tanzim edilen “ekspertiz raporunun” bu kapsama alınabileceğini kabul etmiştir. Başka bir anlatımla Danıştay; “Belge adı değil, belgenin tevsik ettiği husus önemlidir.” görüşü ile karar vermiştir. 

IV. Değerlendirmemiz 

Somut olayda, ihale dokümanında istenen bir belgenin tevsikinde; idare ile yerel mahkemenin “katı şekilci” tutumuna karşın Danıştay’ın “esnek ve fonksiyonel” yaklaşımı görülmektedir.
Kanaatimizce, ihale dokümanında “kapasite raporu sunulacaktır” şeklinde tek bir belgenin ihalede sunulmasını zorunlu kılınıyorsa, “alternatif belgelerin sunulması” mümkün olmayacaktı. Bununla beraber dokümanda “üretici/imalatçı olduğunu gösteren belgeler (örnekleme + açık uçlu)” belgelerinde sunulabilmesine yönelik düzenleme bulunduğundan, konu daha geniş yorumlanmalıdır. Yani “Üretici olduğunu gösteren belgeler” isteniyorsa, daha esnek ve fonksiyonel değerlendirme yapılmalıdır.  Keza Kurul ve Danıştay da bu yönde karar vermişlerdir.
Gelinen noktada, ihale dokümanını düzenleyen İdarelerin, “açıklık ve rekabet” ilkesi kapsamında, yeterlik belgelerini daha net ifadelerle belirlemeleri, katılımı artırmak için aynı niteliğe sahip alternatif belgeleri de kabul etmeleri gerekmektedir. Aksi durumda, somut olayda da görüleceği üzere, ihale sürecinin uzaması, kamu ihtiyacının zamanında karşılanamaması durumu ortaya çıkacaktır. 04.02.2025